Ένας ιθαγενής διοικητής αρκεί… Απ’ το «Σινιόρε Μακιαβέλλι,.. γελάστε!»

«Ἡ μεγάλη Καρχηδόνα στὴ Βόρεια Αφρική, ἡ Κάπουα στὴν Ἰταλία κ᾿ ἡ Νουμάντια στὴν Ἱσπανία καταστράφηκαν.

Κ᾿ οἱ τρεῖς τους ἦταν ἐμπόδιο γιὰ τοὺς Ρωμαίους. Κ᾿ οἱ τρεῖς τους εἴχανε δικούς τους νόμους, πολίτευμα κι ἀξίες. Ἡ αὐτονομία τους τὶς ἔκανε ἐ π ι κ ί ν δ υ ν ε ς. Ἔπρεπε νὰ καταστραφοῦν, γιὰ νὰ γίνῃ ἡ Ρώμη ὅ,τι τελικὰ ἔγινε: ἡ μεγάλη ἐπικράτεια μὲ τὴν καλοκουρδισμένη γραφειοκρατία καὶ τοὺς μακραίωνους θεσμούς.

Ἢ οἱ πόλεμοι θὰ παρέμεναν ἐξωτερικοί, μεταξὺ δυνάμεων ξέχωρων, ἢ θὰ γίνονταν ἐσωτερικοὶ μεταξὺ Ρωμαίων στρατηγών. Ἢ θὰ σκοτωνόταν ὁ Ρωμαῖος στὴ μάχη ἢ θὰ πέθαινε στοὺς δρόμους τῆς πλούσιας Ρώμης ψάχνοντας τὸ ψωμί του. Θὰ τόβρισκε ὅμως –ἂν τόβρισκε– χωρίς τὸ φόβο μιᾶς ξένης ἐπιδρομής…

Γιὰ νὰ γίνουν ὅμως ὅλ᾿ αὐτά, ἔπρεπε οἱ τρεῖς πόλεις νὰ ἰσοπεδωθοῦν – νὰ ξεχαστοῦνε τὰ ἐλεύθερα ἤθη τους καί ἀπ᾿ τοὺς κατοίκους τους μὰ καί ἀπ᾿ ὅλον τὸν κόσμο μεμιᾶς. Ὅποιος θυμᾶται τὴν ἐλευθερία, τὴν ἀναζητάει. Μὲ κάθ᾿ εὐκαιρία θέλει νὰ τὴν ξανάχῃ! Μόνη μέριμνά του εἶν᾿ ἡ ἐλευθερία κ᾿ ἡ εὐνομία ποὺ ἀπολάμβανε. Ἔ λοιπόν, πρέπει νὰ ξεχαστοῦνε γιὰ νὰ γίνῃ ὁ κατακτημένος ἕνα μὲ τὸν κατακτητή.

Ἐκτός, ἂν ὁ κατακτητὴς ἔρθῃ καὶ κατοικήσῃ στὸν τόπο ποὺ κατάκτησε. Τότε θάναι τόσο κοντά, ὥστε νὰ μή φοβᾶται καινούργιες ἐξεγέρσεις, καθὼς ἄμεσα θὰ μπορῇ νὰ τὶς καταστέλλῃ.

σινιόρε-μακιαβέλλι-γελάστε

Ὅταν ὁ κατακτημένος τόπος ὅμως δέν εἶχε δικούς του νόμους καὶ πολίτευμα,.. ὅταν ὁ κατακτημένος τόπος ἦταν περσότερο διεφθαρμένος π ρ ί ν,
απ᾿ ὅσο εἶναι τ ώ ρ α, ἀφότου τὸν κατάκτησαν,.. ὅταν ὁ λαὸς ἦταν ἐξίσου ὑποδουλωμένος πρίν –δίχως νὰ τὸ ξέρῃ πάντα–,.. τότε ὁ κατακτητὴς μπορεῖ νὰ μείνῃ ἥσυχος! Δὲ χρειάζεται οὔτε νὰ καταστρέψῃ, μὰ κι οὔτε νὰ ξενιτευτῇ, γιὰ νὰ διασφαλίσῃ τὶς κτήσεις του. Ἕνας ἰθαγενὴς διοικητὴς ἀρκεῖ, γιὰ νὰ διοικῆται ἐξ ὀνόματός του τὸ πλῆθος

Κ᾿ οἱ ντόπιοι, ἂν δὲν ὑποδεχθοῦν τὸν κατακτητὴ μὲ τιμὲς καὶ δόξα, σίγουρα ὕστερ᾿ ἀπὸ λίγο θὰ ξεχάσουν καί τὴν ὕπαρξη καί τὴν καταπίεσή του!.. Τί θὰ τοὺς κάνουν νὰ θυμοῦνται τὴ διαφθορὰ καὶ τὴν ἀνομία ποὺ καί πρὶν καί τώρα τοὺς τυραννάει, ὥστε νὰ νοιώσουνε μιὰ κάποια διαφορὰ καὶ ν᾿ ἀγωνιστοῦνε;.. Μόνο ἡ μνήμη τῆς ἐ λ ε υ θ ε ρ ί α ς καὶ τῆς ἀξιοπρέπειας ὁπλίζει τὸ χέρι· ἂν λείπῃ, ὁ κατακτητὴς ἂς παίζει ἥσυχος στὸ θρόνο μὲ τὶς δάφνες του…

Μάλλον,.. ἂς λυπηθῇ λιγάκι τὸν ἑ α υ τ ό του, ἂν καταφέρῃ νὰ σκεφτῇ, τί τιποτένιους κατάκτησε!»