Κριτική Κ.Μ. Μάστρακα (Περιοδικό Διορθώσεις, Ιούνιος 2014)

Δὲν προλαβαίνει νὰ δημοσιευθῇ καμμία κριτικὴ γιὰ τὴν παράσταση τῆς σκηνικῆς σύνθεσης, μὲ θέμα τὸ γνωστὸ στίχο τοῦ Ἐλύτη: «Αὐτὸς ποὺ γύρευα: εἶμαι!», σὲ σκηνοθεσία τοῦ Θεοδόση Παπαδημητρόπουλου καὶ κοστούμια Εἰρήνης Βαζιργιαντζίκη. Τὴ μουσικὴ ἐπιμέλεια εἶχε ἡ πιανίστα Εὔα Κολιοπούλου. Τρεῖς φωνές: τοῦ ἴδιου τοῦ σκηνοθέτη, τῆς Κωνσταντίνας Κουτουλάκη καὶ τῆς Μαρκέλλας Εὐθυμίου, στὶς 19, 20 καὶ 21 Ἰουνίου 2014 στὸ θέατρο Βικτώρια τῆς ὁδοῦ Μαγνησίας στὴν πλατεία Βικτωρίας.

 

Παρακολουθῶντας ἕνα μικρὸ κομμάτι πρώιμης πρόβας, εἶχα τὴν εὐτυχία νὰ προβλέψω καὶ νὰ εὐχηθῶ στὰ νέα αὐτὰ παιδιὰ κι ὅλους τοὺς ἀφανεῖς συνεργάτες τῆς παράστασης, στὸ προηγούμενο τεῦχος (σελ.1086-7), στὸ σημείωμα Ἡ  ζ ῶ σ α  ποίηση τὴν  ο ὐ σ ι α σ τ ι κ ὴ   ἐ π ι τ υ χ ί α. Καὶ τὰ πράγματα ἐπιβεβαίωσαν τὴν πρόγνωση.

 

Δὲν ἐνδιαφέρει (οὔτε κἄν ἐμένα) ἡ ἐπιτυχία τῆς προσωπικῆς μου πρόβλεψης, ἀλλὰ ἡ  ο ὐ σ ί α  τῶν πραγμάτων: Νέα παιδιά, μ’ ἐπιστημονικὴ κατάρτιση καὶ γνώση τοῦ θεάτρου, ἐπιχείρησαν καὶ πέτυχαν μὲ ἰδιάζοντα  ἀ π λ ή ρ ω τ ο  μόχθο κάτι  κ α ι ν ο ύ ρ γ ι ο: Μιὰ  σ ύ ν θ ε σ η  τοῦ ἐκπεφρασμένου ποιητικοῦ λόγου περὶ τοῦ ἑαυτοῦ, ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ὥς σήμερα, περιλαμβάνοντας μάλιστα ὄχι μόνο ἀρχαίους ἀλλὰ καὶ ἰαπωνικούς, νορβηγικοὺς καὶ ἀμερικανικοὺς στίχους!

 

Τὸ ἐγχείρημα, ὅπως εὔκολα γίνεται ἀντιληπτό, εἶχε χίλιους κινδύνους! Μὲ ποιά κριτήρια κ’ ἐμπειρία ζωῆς ἐπέλεξαν ὅποια κείμενα; Μὲ ποία ἐποπτεία τοῦ ποιητικοῦ λόγου; Πῶς αὐτὰ θὰ «συνεκολοῦντο» σὲ μιὰν ἀναγκαία ἑνιαιότητα, ἀφοῦ ἡ θεματογραφική τους κοινότητα δὲν ἐπαρκεῖ ἀπὸ μόνη της; Πῶς τὰ αὐτοτελῆ ποιητικὰ κομμάτια θὰ διατηροῦσαν τὴν οὐσιαστική τους αὐτονομία, ὑπηρετῶντας ἐν ταυτῷ τὴν ἐπιθυμητὴ σύν-θεση; Καὶ τέλος πῶς ἡ, ὅποια, ἔστω κ’ ἐπιτυχής, ἐπιλογὴ τῶν κειμένων θ’ ἀπεδίδετο ἐκφερομένη; Διότι εἶναι βέβαιο ὅτι τὸ θέατρο εἶναι πρωτίστως καὶ κυρίως  Λ ό γ ο ς.  Κι ὅτι ἡ ποίηση  δ ρ ᾶ, ἔστω καὶ χωρὶς τυπικὴ δράση. Ὅμως οὔτ’ αὐτονόητο εἶναι νὰ  «π α ι χ θ ῇ»  ἡ ποίηση, οὔτ’ εὔκολο ν’ ἀποφευχθῇ μιά, καλή ἔστω,  ἀ π α γ γ ε λ ί α  ἐντούτοις. Ὁπότε καὶ θὰ ὑπῆρχε ἡ αἴσθηση: πρὸς τί τὸ «μῖσος»!..

 

Ἀπ’ τὴν ἄλλη ὁ  Λ ό γ ο ς,  μάλιστα ὁ ποιητικός, ποτὲ δὲν εἶν’ εὔκολος κι ἄμεσα προσλήψιμος. Χρειάζεται στοχασμὸς κ’ οἱ περισσότεροι ἔχουν ἀνάγκη νὰ τὸν δοῦν καὶ νὰ τὸν ξαναδοῦν γραμμένο. Φρόντισαν καὶ γι’ αὐτό: τύπωσαν τὰ πάντα ἀναλυτικὰ καὶ μὲ παραπομπές. Σ’ ἕνα «πρόγραμμα» – βιβλίο 40 σελίδων, ποὺδιανεμήθηκε δωρεάν σ’ ὅλους!

 

Τέλος ἡ μουσική! Ποιά κομμάτια; Πότε; Ποιό μέλος μὲ ποιό ποίημα; Δὲν ἐπρόκειτο οὔτε γιὰ μελοποίηση στίχων, οὔτε γιὰ ποιητικὴ συνοδεία μουσικῶν συνθέσεων! Καὶ τὰ ἠχητικὰ ἐφφέ; Ἡ βροχή, τὰ σύννεφα, ὁ ἦχος κ’ ἡ μυρουδιὰ τοῦ ξύλου ἀπ’ τὸν πάτο τοῦ βαρελιοῦ; Ἡ δραματικὴ ἐξαλλοίωση-ἐξουθένωση τοῦ Πενθέα ποὺ μεταλλάσσεται σ’ Ἰνώ, σ’  Ἀγαύη, μὲ τὶς ὑπαγορευμένες κινήσεις χεριοῦ καὶ ποδιοῦ, δηλαδὴ χωρὶς τὶς ἀκραῖες ἀνοησίες πολλῶν, ἀτυχῶς, παραστάσεων!..

 

Ὅλ’ αὐτὰ θὰ μποροῦσαν νὰ εἶναι ἐπιτυχημένα ἀλλ’ ἂν ἔλειπε ἕνας πανεπόπτης σκηνοθετικὸς καὶ δραματουργικὸς νοῦς, ποὺ μὲ τελειομανῆ πάμμοχθη ἐπιμονὴ διέλαυνε κάθε λεπτομέρεια, τότε θὰ μιλούσαμε γιὰ ἄρτια  ἐ π ι μ έ ρ ο υ ς στοιχεῖα. Ὅμως ἐδῶ τὸ κρίσιμο θέμα ἦταν ἡ ἀρτιότητα τοῦ  ὅ λ ο υ. Αὐτό θὰ ἦταν ἢ δέν θὰ ἦταν  δ η μ ι ο υ ρ γ ί α! Κι ὄχι μόνο. Παρὰ τὸ  ν έ ο  ποὺ κομίζεται σὲ στιγμὲς πλήρους οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς ἀσφυξίας: Μιὰ ξεχωριστὴ καὶ ἰδιαίτερα πρωτότυπη σκηνικὴ  σ ύ ν θ ε σ η.Ἕνα καινό,  ἀληθῶς  π ν ε υ μ α τ ι κ ὸ   γ ε γ ο ν ό ς. Ἀβίαστα: Εὖγε!..

Απ᾿ την παράσταση - Εύα Κολιοπούλου

Απ᾿ την παράσταση – Εύα Κολιοπούλου